Fizyka jest przedmiotem niełatwym i wymagającym dobrze ugruntowanych wiadomości, a przez to często zniechęcającym do poznawania jej sekretów. Stąd, w ramach lekcji pokazowej postanowiłem powiązać realizowaną bieżąco tematykę budowy i właściwości materii (a konkretniej cech substancji w różnych stanach skupienia) z lekką i nastawioną na zabawę formułą doświadczenia.
Uczniowie klas siódmych stanęli wobec tego, w poniedziałek (25 X), przed zadaniem stworzenia własnej cieczy nienewtonowskiej, czyli substancji, która w naturalnych warunkach zachowuje się jak gęsta ciecz, natomiast pod wpływem działania siły (uderzania, ugniatania itp.) – jak ciało stałe. Rozrobioną masę mieli następnie zbadać pod kątem właściwości wewnętrznych i cech tej substancji (m.in. twardość, lepkość, plastyczność). Natomiast w ramach podsumowania zajęć i utrwalenia wiadomości, uczniowie rozwiązywali krzyżówkę, której hasła odnosiły się do cech substancji.
Siódmoklasistom bardzo spodobały się zajęcia. Fascynacji szczególnie nie było końca, kiedy misternie ulepiona kula w kilka sekund zmieniła się w gęstą breję ściekającą powoli między palcami. Nie zabrakło również zawodów czyja kulka szybciej zamieni się w ciecz oraz pomiaru jak długo zajmie jej oderwanie się od ręki, a to tylko ułamek tego jakie ciekawe rzeczy można z tą masą wyczyniać!
Wytworzenie tego rodzaju cieczy nienewtonowskiej nie jest trudne i jeżeli chcecie pobawić się nią w domowym zaciszu, wystarczy (w przybliżeniu):
- 1 szklanka mąki ziemniaczanej (skrobi),
- 0,5 szklanki wody
- Barwnik spożywczy – jeśli chcemy nadać naszej masie wyjątkowy kolor.
Proporcje należy dobrać samodzielnie na podstawie tego jak zachowuje się nasza masa:
- Jeśli jest zbyt sypka, należy dodać niewielką ilość wody;
- Jeśli jest zbyt rzadka (wodnista), należy dodać niewielką ilość skrobi.
Gotową masę na koniec zabawy wystarczy zalać wodą i dobrze przemieszać, aby całkowicie rozpuściła się w wodzie!
Fizyka może być zabawna! Zachęcam do eksperymentowania!
A. Kamiński
